تبلیغات
ارتباط قرآن با علوم امروزی - نقش علوم طبیعى در خداشناسى

نقش علوم طبیعى در خداشناسى

تاریخ:شنبه 2 خرداد 1388-01:59 ب.ظ

در قرآن مجید در حدود 750 آیه در زمینه خداشناسى از راه علوم طبیعى آمده است. در این آیات خداوند متعال از پدیده هاى طبیعى بعنوان آیات الهى یاد مى كند و بندگان را به تفكر و نظر در آنها دعوت مى كند این آیات را مى توان به چند دسته تقسیم كرد:

1- آیاتى كه در آنها از مواد سازنده اشیاء صحبت شده و یا به كشف آنها امر شده است، مثلا:

«فلینظر الانسان مم خلق » (طارق، 5)

(انسان بنگرد كه از چه خلق شده است)

«والله خلق كل دابه من ماء ...» (نور، 45)

(خدا هر جنبنده اى را از آب آفرید ...»

«انا خلقنا الانسان من نطفه امشاج نبتلیه فجعلناه سمیعابصیرا» (انسان، 2)

(انسان را از آب نطفه مختلط آفریدیم كه او را بیازمائیم و او راشنوا و بینا كردیم.)

2- آیاتى كه در آنها از نحوه خلقت اشیاء خاصى صحبت شده و یا به كشف پیدایش آنها امر شده است،مثلا:

«وهوالذى خلق السموات و الارض فى ستة ایام و كان عرشه على الماء ...» (هود، 7)

(اوست خدایى كه آسمانها و زمین را در شش روز (شش دوره)خلق كرد و عرش او بر آب قرار داشت...)

«ولقد خلقناالانسان من سلالة من طین ثم جعلناه نطفة فى قرار مكین ثم خلقنا النطفة علقة فخلقنا العلقة مضغة فخلقنا المضغة عظاما فكسونا العظام لحما ثم انشاناه خلقا آخر فتبارك الله احسن الخالقین »

ما انسان را از عصاره اى از گل آفریدیم، سپس آن رانطفه اى در قرارگاهى مطمئن قرار دادیم، سپس نطفه را به صورت علقه و علقه را بصورت مضغه و مضغه را به صورت استخوان درآوردیم، آنگاه بر استخوانها گوشت پوشاندیم، وپس از آن خلقتنى دیگر انشاء نمودیم. پس بزرگ است خدایى كه بهترین خلق كنندگان است.)

«اولم یرالذین كفروا ان السموات و الارض كانتا رتقا ففتقناهما...» (انبیاء ، 30)

(آیا كافران توجه نكردند كه آسمانها و زمین به هم پیوسته بودند و ما آنها را از هم جدا كردیم...)

«خلق السموات بغیر عمد ترونها و القى فى الارض رواسى ان تمید بكم ...» (لقمان، 10 )

(آسمانها را بى ستونى كه به حس مشاهده كنید خلق كرد و در زمین كوههاى استوار قرار داد تا شما در آرامش باشید...)

«ثم استوى الى السماء و هى دخان ....» (فصلت، 11)

(سپس به خلقت آسمانها پرداخت در حالیكه دود بود...)

«افلا ینظرون الى الابل كیف خلقت و الى السماء كیف رفعت و الى الجبال كیف نصبت و الى الارض كیف سطحت » (غاشیة، 20-17)

(آیا به شتر نمى نگرند كه چگونه آفریده شده است و به آسمان نمى نگرند كه چگونه برافراشته شده است و به كوههانمى نگرند كه چگونه بر پا شده است و به زمین نمى نگرند كه چگونه گسترده و همواره شده است. )

3- آیاتى كه در آنها امر به كشف نحوه خلقت جهان شده است، مثلا:

«قل سیروا فى الارض فانظروا كیف بدا الخلق...» (عنكبوت، 20)

(بگو در زمین سیر كنید و ببینید كه خداوند چگونه خلقت راآغاز كرد...)

«اولم یروا كیف یبدئ الله الخلق ثم یعیده...»(عنكبوت، 19)

(آیا ندیدند كه چگونه خداوند مخلوقات را پدید مى آورد وسپس آنها را باز مى گرداند...)

4- آیاتى كه در آنها امر به مطالعه تحولات طبیعى شده است:

«الم تر ان الله انزل من السماء ماء فسلكه ینابیع فى الارض ثم یخرج به زرعا مختلفا ثم یهیج فتریه مصفرا ثم یجعله حطاما ان فى ذلك لذكرى لاولى الالباب » (زمر، 21)

(آیا ندیدى كه خدا از آسمان آب باران نازل كرد و در روى زمین نهرهاى جارى ساخت و سپس انواع نباتات گوناگون بدان برویاند، آنگاه رو به خزان آرد و مى بینى كه زرد میشود وخداوند آن را خشك میگرداند. هر آینه این مطلب تذكرى است براى خردمندان)

«الله الذى یرسل الریاح فتثیر سحابا فیبسطه فى السماء كیف یشاء و یجعله كسفا فترى الودق یخرج من خلاله...» (روم، 48)

(خدایى كه بادها را مى فرستد و بوسیله آنها ابر را بر مى انگیزاندو سپس ابر را در آسمان هر طور كه بخواهد میگستراند و آن رابه صورت قطعه قطعه در مى آورد. آنگاه مى بینى كه قطرات باران از لابلاى ابرها خارج مى شود....)

«ان فى خلق السموات و الارض و اختلاف اللیل و النهار و الفلك التى تجرى فى البحر ینفع الناس و ما انزل الله من السماء من ماء فاحیا به الارض بعد موتها ... المسخر بین السماء والارض لایات لقوم یعقلون » (بقره، 164)

(براستى در آفرینش آسمانها و زمین و آمد و شد شب و روز وكشتیهایى كه در دریا به سود مردم در حركتند و آبى كه خداونداز آسمان نازل كرده و با آن زمین را پس از مرگ زنده نموده وانواع جنبندگان را در آن گسترده، و در تغییر مسیر بادها و درابرهاى رام شده میان زمین و آسمان دلایل و نشانه هایى براى مردمى كه داراى عقل هستند و مى اندیشند.)

5- آیاتى كه در آنها به موجودات طبیعى قسم خورده شده است; مثلا:

«والشمس وضحیها والقمر اذا تلیها والنهار اذا جلیهاواللیل اذا یغشیها و السماء و ما بنیها والارض وماطحیها...» (شمس، 6-1)

(سوگند به خورشید و پرتو تابانش، و به ماه، آنگاه كه درپس خورشید برآید، و به روز آنگاه كه جهان را روشن سازد، وبه شب وقتى كه عالم را در پرده سیاهى كشد، و به آسمان بلند وآنكه آن را بنا كرد و به زمین و آنكه آن را بگسترد...)

«فلا اقسم بمواقع النجوم و انه لقسم لو تعلمون عظیم ...» (واقعه، 76-75)

(سوگند به منازل ستارگان و این قسم اگر بدانید سوگندى است بسیار بزرگ...)

«والسماء والطارق و ما ادریك ماالطارق النجم الثاقب »(طارق، 3-1)

(سوگند به آسمان و اختر شبگرد، و تو چه میدانى كه اخترشبگرد چیست؟ آن ستاره فروزان تابان است)

«والسماء ذات البروج » (بروج، 1)

(سوگند به آسمان داراى برجها.)

6- آیاتى كه در آنها با اشاره به برخى از پدیده هاى طبیعى امكان وقوع معاد بیان شده است، مثلا:

«یا ایهاالناس ان كنتم فى ریب من البعث فانا خلقناكم من تراب ثم من نطفة ثم من علقة ثم من مضغة مخلقة و غیرمخلقة ... و ترى الارض هامدة فاذا انزلنا علیها الماءاهتزت و ربت و انبتت من كل زوج بهیج » (حج، 5)

(اى مردم اگر در رستاخیز شك دارید پس توجه كنید كه ماشما را از خاك آفریدیم، بعد از علقه و بعد از مضغه كه بعضى داراى شكل است و برخى بدون شكل [از طرف دیگر] زمین را[در فصل زمستان] خشك و مرده مى بینى اما هنگامى كه باران را بر آن فرو مى فرستیم سبز و خرم مى شود و نمو میكند و هرنوع گیاه زیبا مى رویاند.)

«او لیس الذى خلق السموات و الارض بقادر على ان یخلق مثلهم بلى و هو الخلاق العلیم » (یس، 81)

(آیا آن خدائى كه آسمانها و زمین را آفریده بر آفرینش مثل آنهاقادر نیست؟ آرى [او قادر است] زیرا او آفریننده داناست).

«یخرج الحى من المیت و یخرج المیت من الحى و یحیى الارض بعد موتها و كذلك تخرجون » (روم، 19)

(زنده را از مرده و مرده را از زنده بیرون مى آورد و زمین را پس از مرگ گیاهان [در فصل زمستان] باز زنده میگرداند و به همین نحو شما را (به هنگام قیامت ) از خاك بیرون آرند.)

7- آیاتى كه در آنها صحبت از وجود نظم در طبیعت شده است، مثلا:

«و ترى الجبال تحسبها جامدة و هى تمر مر الحساب صنع الله الذى اتقن كل شى ء انه خبیر بما تفعلون »(نمل، 88)

(كوهها را بینى و پندارى كه ساكن هستند. با آنكه همچون ابردر حركتند. این صنع خداست كه هر چیزى را متقن آفریده است. براستى خدا بر آنچه مى كنید آگاه است.)

«الذى خلق سبع سموات طباقا ما ترى فى خلق الرحمن من تفاوت فارجع البصر هل ترى من فطور ثم ارجع البصر كرتین ینقلب الیك البصر خاسئا و هو حسیر» (ملك، 4-3)

(آن خدایى كه هفت آسمان را به صورت طبقاتى منظم بیافرید.تو در خلقت خداى رحمان بى نظمى و نقصان نخواهى یافت پس باز به دیده عقل در نظام آفرینش بنگر تا مگر خللى در آن توانى یافت؟ باز دوباره به چشم بصیرت نگاه كن، در این صورت چشم خرد زبون و خسته بسوى تو باز مى گردد.)

«وانبتنا فیها من كل شى ء موزون » (حجر، 19)

(و از هر گیاه موزون در آن رویاندیم.)

«و خلق كل شى ء فقدره تقدیرا (فرقان، 2)

(و همه چیز را آفرید و براى آن اندازه اى معین مقرر داشت.)

«خلق السموات و الارض بالحق یكور اللیل على النهارو یكور النهار على اللیل و سخر الشمس و القمر كل یجرى لاجل مسمى ...» (زمر ، 5)

(آسمانها و زمین را به حق آفرید و شب را به روز و روز را به شب بپوشانید و خورشید و ماه را مسخر كرد تا هریك براى مدت معین گردش كنند....»

«و ما خلقنا السماء و الارض و ما بینهما لاعبین »(انبیاء، 16)

(ما آسمان و زمین و اشیاء بین آنها را به بازیچه نیافریدیم.)

8- آیاتى كه در آنها صحبت از هماهنگى بین خلقت انسان و سایر موجودات شده است، مثلا:

«و سخر لكم ما فى السموات و ما فى الارض جمیعا منه » (جاثیه، 3)

(و همه آنچه را كه در آسمانها و زمین است مسخر شما قرارداد).

«هو الذى جعل لكم الارض ذلولا فامشوا فى مناكبها وكلوا من رزقه...» (ملك، 15)

(اوست خدایى كه زمین را براى شما هوار گردانید پس شما رادر پست و بلندیهاى آن حركت كنید و روزى آن خورید...)

«و الانعام خلقها لكم فیها دف ء و منافع و منها تاكلون » (نحل، 5)

(و چهار پایان را آفرید در حالیكه براى شما در آنها وسیله پوشش و منافع دیگر است و از گوشت آنها مى خورید)

«و انزلناه الحدید فیه باس شدید و منافع للناس »(حدید، 25)

(و آهن را كه در آن هم سختى و هم منافع بسیار براى مردم است فرود فرستادیم.)

«و هوالذى جعل لكم النجوم لتهتدوا بها فى ظلمات البر والبحر قد فصلنا الایات لقوم یعلمون » (انعام، 97)

(اوست خدایى كه ستارگان را براى شما قرارداد تا درتاریكیهاى خشكى و دریا بوسیله آنها هدایت شوید. نشانه هاى خود را براى اهل دانش بیان كردیم)

واضح است كه براى درك مسائلى كه در این آیات مطرح شده است و براى یافتن پاسخ به سؤالاتى كه در برخى از این آیات آمده است دانستن علوم طبیعى ضرورى است زیرا مطالعه سطحى موجودات طبیعى نمى تواند انسان را به عظمت خلقت آشنا سازد. به همین جهت است كه در آیات 28-27سوره فاطر خداوند پس از ذكر یك سلسله پدیده هاى طبیعى مى فرماید: «انما یخشى الله من عباده العلماء»یعنى تنها علما هستند كه عظمت خداى را درمی یابند و خشیتى شایسته او در دلشان پیدا مى شود.






Admin Logo